home      de kruiden      de kwaaltjes en remedies      herborist huren?      de webshop      winkelmand      contact      verkoopsvoorwaarden

de kruiden - A

 
Absint-alsem - Artemisia absinthium

Wat is het?
Een vaste plant uit de Composietenfamilie, ze wordt ongeveer tussen de 40 en de 100 cm hoog. Het is een plant met een zilvergroene, gegroefde, donzig behaarde stengel. De bladeren zijn grijsgroen aan de bovenzijde, en wit aan de onderzijde, ze zijn zijdeachtig behaard, gesteeld en diep ingesneden. De bloemen zijn lichtgeel en verschijnen van juli tot september, ze zijn buisvormig, gegroepeerd in trossen. De geur van het kruid is sterk aromatisch, de smaak zeer bitter. In Belgie is de absintalsem zeldzaam, elders in Europa is hij algemener, komt ook in Azië en Noord-Amerika voor.

Namen noemen
De soortnaam is afgeleid van de Griekse Godin van de Jacht, Natuur en de Maan, Artemis, de aan haar gewijde kruiden waren ook genezingsoorten en de Alsem werd ook veel gebruikt voor vrouwenkwalen, een andere uitleg is dat de naam afkomstig is van de Carische koningin Artemisia, zuster, gemalin en opvolgster van Mausolus van Carië (inderdaad die van het Wereldwonder in Halicarnassus, het eerste Mausoleum), zij zou bij het Mausoleum veel alsems hebben aangeplant. ‘Absinthium komt van het Griekse woord dat letterlijk ‘ongenoegen’ betekent, dit heeft te maken met de zeer bittere smaak van het kruid.

Een beetje geschiedenis
De alsem speelde een belangrijke rol als cultus - en geneeskruid in de Oudheid. Al in het oude Egypte wordt het beschreven in de ‘Ebers-papyrus’ (1550 v. Chr.), daar aanbevolen als middel tegen de ‘uka’, een kwaal waarvan men niet heeft kunnen herleiden wat het behelsde, en tegen wormen. In voorchristelijke tijd werd absintalsem bij lijkverbrandingen al op de brandstapel gelegd. Het kruid werd veelvuldig toegepast als middel om de menstruatie te bevorderen en om abortus te plegen, voor dit laatste werd het vaak samen met Bijvoet gebruikt. Plinius de Oudere vermeldt dat de Absintalsem werd geëerd tijdens de Latijnse Spelen, die plaatsvonden op het Capitool, de winnaar van de wedstrijd voor vierspannen, kreeg dan een absintkrans als hoogste eerbetoon, zij stond dan symbool voor gezondheid, aldus Plinius. Ook Dioscorides noemt het kruid verschillende malen als wondermiddel tegen allerlei kwalen o.a. als kruid om een kater mee te bestrijden.

Het zou ook één van de bittere kruiden zijn geweest van de Pesach, maar de plant groeide niet in Palestina, maar door een onjuiste bijbelvertaling is absintalsem wel het Christelijke symbool geworden voor de droefheid van het afscheid en voor de afwezigheid (denk aan ons woord ‘absent’), na de kerstening diende de absintalsem regelmatig als versiering voor lijkbaren en op grafstenen. Ook was het een strooikruid dat op vloeren werd verspreid om insecten te weren. In ‘Romeo and Juliet’ smeert men absintalsem op de tepel van Julia’s min, om haar afkerig te maken van moedermelk, dit werd ook in werkelijkheid wel gedaan. Een zeer bekend gebruik van het kruid was in de likeur ‘Absinth’ die in de 19de eeuw (en nu weer) erg populair was, maar ook gevaarlijk door de etherische oliën die zich in de plant bevinden zoals thujon en thujol, deze konden ernstige verschijnselen veroorzaken, zoals hoofdpijnen, duizeligheid en bij een hoge dosis ook krankzinnigheid, verwarring, verlamming en soms zelfs de dood, dit verschijnsel werd ‘absintisme’ genoemd. Degas schilderde in 1876 een schilderij met de titel “l’Absinthe”. Ook in Vermout en Beerenburg zit Absintalsem, maar in een ongevaarlijke lage dosis.

In de medicijnkast
Wanneer bittere kruiden als absintalsem in aanraking komen met de bitterreceptoren in de mond, brengen ze in de maagwand de afscheiding op gang van het hormoon gastrine, dat de eetlust opwekt en de productie van spijsverteringssappen en gal verhoogt.

Een uitstekend middel voor de spijsvertering, met name door het hoge gehalte aan bitterstoffen stimuleert en bevordert het kruid het hele spijsverteringsproces. Het kan gebruikt worden bij indigestie, vooral als deze veroorzaakt worden door een tekort aan maagsappen. Ook bij galstoornissen, verder bevordert het uiteraard de eetlust. Het is een probaat kruid tegen wormen, vooral rondworm en aarsmaden. Verder algeheel versterkend en reinigend, helpt bij infecties en koorts. Gaat winderigheid tegen. Zeer rijk aan vitaminen en mineralen, vroeger in gebruik tegen scheurbuik.

Heeft een positieve werking bij de ziekte van Crohn!
Het is een tonicum (versterkend) en neurotonicum (zenuwversterkend): in lage dosis => stimulerend, in hoge dosis => hypnotisch, narcotisch (door het stimuleren van de acetylcholine-receptoren in de hersenen)

Gebruik absint bij maag- en darmatonie (verminderde werking van maag en darmen), anorexie, dyspepsie en indigestie (slechte of zwakke spijsvertering), flatulentie en opgezette buik, krampen, kolieken, maagzuur, voedingsintolerantie en allergie, diarree en/of constipatie, dyskinesie van de galwegen (verminderde beweeglijkheid), cholecystopathie (met ontsteking van galwegen of galblaas) en verminderde galproductie, preventie van galstenen, leverinsufficiëntie (zwakke leverfunctie), leveraandoeningen, aambeien door levercongestie, hypercholesterolemie, als adjuvans bij de ziekte van Crohn en ontstekingen van de dikke darm. Je kunt het ook inzetten bij herstel na ziekte, bij vermoeidheid en anemie, neurasthenie (zenuwuitputting), depressieviteit, vergeetachtigheid.

Gebruik
Een kuur met alsem is enkel aangewezen in een lage dosis en wordt maar enkele weken aangehouden. Hier geldt ook een pauze van 1 week en daarna kan er terug begonnen worden met de inname. De meest praktische bereidingen zijn de het infuus en de tinctuur.

Een inname voor de maaltijd ==> een stimulerende werking op de maag

Een inname na de maaltijd ==> als galdrijvend middel

Als infuus: 1 à 1,5 g kruid overgieten met een tas kokend water (of 5 à 15 g met 1 liter), 10 min laten trekken, zeven, niet zoeten (bitterstoffen met een reflectorische werking via de slijmvliezen van de mond), 2 à 3 tassen /dag warm op te drinken voor de maaltijd als aperitivum, of na de maaltijd als galdrijvend middel.

Als tinctuur: 3x 20 à 40 dr /dag in een beetje water om de bitterwaarde te behouden.
infuus van verse toppen (8g) in 1 liter kokend water, nuchter te drinken bij ingewandswormen.
gestandaardiseerd absintpoeder (0,2 à 0,38% absinthine en 0,25 à 1,52% essentiële olie, laag gehalte thujon), in combinatie met oa kardemom en mastiekboom bij de ziekte van Crohn.

In poeder: 3x /dag 1g voor de maaltijd.
Alsemwijn: 30g of een handvol bladeren gedurende een week laten macereren in een liter zoete wijn, filteren en 2x /dag een eetlepel wijn voor de maaltijd.
Alsemelexir: 40 g bladeren en bloemen gedurende 5 dagen in 40 ml brandewijn laten macereren. Daarna 1 liter witte wijn toevoegen en nog eens 5 dagen laten staan. Filteren en op fles doen. Een glas voor de maaltijd bij oa gebrek aan eetlust.

Kweken
Alsem is vrij eenvoudig te kweken vanuit zaad. Verspreid de zaden op een grondoppervlak. Wanneer ze zijn ontkiemd en er geen kans meer is op vorst, plant ze dan over naar buiten. Zorg dat er drie tot vijf voet tussen elk stekje zit. Alsem is in staat op op arme gronden te groeien: volop in de zon of in gedeeltelijke schaduw. In de herfst moet de struik gesnoeid worden. De grond moet droog en goed gedraineerd zijn. Sommige soorten kunnen zich in de zomer slapend houden en krijgen weer nieuwe scheuten wanneer de temperatuur weer omlaag gaat. Dit is met name het geval bij de zilverrug varianten. Plant alsem niet in de buurt van anijs, bonen, venkel, karwij of salie.

Oogsten
kort voor het openen van de bloemhoofdjes (juli-augustus). Blad en bloemhoofdjes worden van de hardere delen van de stengel afgeritst.
Drogen: in bosjes opgehangen, tijd 3 à 10 dagen.

Nog even dit
Niet gebruiken tijdens de zwangerschap (vanwege de baarmoederstimulerende werking) en lactatie (maakt de moedermelk bitter). Niet gebruiken bij maag- en darmzweren, niet geven aan kinderen, gebruik het ook niet bij allergie.

 

Terug naar overzicht.

     
     
 
webdevelopment by www.faromedia.be